In elke organisatie is het belangrijk om toegangsrechten goed te regelen. Vanaf het moment dat een medewerker in dienst komt tot aan het moment dat hij of zij vertrekt, moet duidelijk zijn wie toegang heeft tot welke informatie, systemen en ruimtes.
Een goed ingericht autorisatiebeheer voorkomt dat onbevoegden toegang krijgen tot privacygevoelige gegevens of bedrijfsinformatie. Toch blijkt autorisatiebeheer in de praktijk vaak een lastige en tijdrovende klus. Gelukkig helpt een autorisatiematrix om structuur aan te brengen en inzicht te krijgen in de rechten van iedere gebruiker.
In dit artikel lees je stap voor stap hoe je autorisatiebeheer opzet, hoe je een autorisatiematrix maakt en waarom dit een belangrijk onderdeel is van AVG-compliance en informatiebeveiliging.
Wat is autorisatiebeheer?
Autorisatiebeheer is het proces waarin wordt vastgelegd wie binnen een organisatie toegang heeft tot welke systemen, applicaties, gegevens, ruimtes of gebouwen. De rechten worden toegekend op basis van functie, rol en verantwoordelijkheden.
Een goed autorisatieproces voorkomt dat medewerkers meer rechten hebben dan noodzakelijk, het zogenoemde ‘need-to-know-principe’. Dat betekent: alleen toegang tot de informatie die iemand écht nodig heeft om zijn of haar werk uit te voeren.
Voorbeeld
- Een financieel medewerker heeft toegang tot het boekhoudsysteem, maar niet tot de HR-dossiers.
- Een ICT-beheerder heeft toegang tot technische instellingen, maar mag geen persoonsgegevens bewerken.
- Een docent kan bij leerlinggegevens, maar niet bij financiële informatie van de school.
De 10 stappen voor effectief autorisatiebeheer
Inventariseer alle systemen en locaties
Begin met een overzicht van alle applicaties, systemen en fysieke ruimtes. Noteer wie er toegang heeft en op welke manier. Denk hierbij ook aan externe partijen, zoals leveranciers of stagiairs.
Maak gebruikersgroepen aan
Verdeel gebruikers op basis van functie of afdeling, bijvoorbeeld ‘Financiën’, ‘HR’, ‘ICT’, ‘Marketing’. Per groep bepaal je welke toegang zij nodig hebben.
💡 Tip: gebruik het need-to-know-principe: geef alleen toegang die strikt noodzakelijk is.
Beoordeel huidige toegangsrechten
Bekijk welke rechten medewerkers nu hebben en beoordeel of deze nog kloppen. Vaak blijken ex-medewerkers of oud-stagiairs nog toegang te hebben tot systemen en dat is een groot risico voor datalekken.
Koppel rollen aan rechten
Breng in kaart welke rechten horen bij specifieke functies. Zo kan een afdelingsmanager meer inzage krijgen dan een medewerker, maar niet automatisch alle beheerdersrechten.
Breng speciale toegangsrechten in beeld
Sommige medewerkers hebben extra rechten nodig (zoals systeembeheerders). Beperk dit aantal zoveel mogelijk en leg vast wie deze rechten heeft en waarom.
Stel de autorisatiematrix op
De autorisatiematrix is het hart van je autorisatiebeheer. Hierin leg je vast:
- Naam van de applicatie
- Eigenaar en beheerder van de applicatie
- Gebruikersrollen
- Rechten per rol/gebruiker
- Datum laatste controle (versiebeheer)
Zo zie je in één oogopslag wie toegang heeft tot wat en waarom.
Laat de autorisatiematrix controleren
Laat de verantwoordelijke afdelingsmanager of applicatiebeheerder de matrix beoordelen. Zo borg je dat de informatie klopt en actueel blijft.
Toepassing: rechten toekennen
Na goedkeuring kun je de rechten daadwerkelijk instellen in de systemen. Houd wijzigingen bij in de autorisatiematrix én in de administratie van je informatieveiligheidssysteem.
Controleer periodiek
Voer regelmatig controles uit, bijvoorbeeld elk kwartaal. Controleer of de rechten nog overeenkomen met de actuele functies en verantwoordelijkheden.
Verbeter continu met de PDCA-cyclus
Gebruik de PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act) om je autorisatieproces continu te verbeteren.
- Plan: bepaal beleid en verantwoordelijkheden
- Do: voer wijzigingen door
- Check: controleer of alles nog klopt
- Act: pas aan waar nodig
Zo blijft je organisatie AVG-proof en veilig.
Waarom autorisatiebeheer belangrijk is voor de AVG?
De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) schrijft voor dat organisaties passende technische en organisatorische maatregelen moeten nemen om persoonsgegevens te beschermen. Autorisatiebeheer is één van die maatregelen.
Zonder goed beheer van toegangsrechten loop je risico op datalekken of onbevoegde inzage, wat kan leiden tot meldplicht bij de Autoriteit Persoonsgegevens of zelfs boetes.
Voorbeeld:
Een HR-medewerker die per ongeluk toegang houdt tot medische dossiers na een functiewijziging. Dit is een voorbeeld van een datalek.
Met een actuele autorisatiematrix kun je dit eenvoudig voorkomen.
Autorisatiebeheer en de rol van de Privacy Officer
Een goed functionerend autorisatiebeheer is een belangrijk onderdeel van het werk van een Privacy Officer (PO). Deze functionaris bewaakt de naleving van privacyregels binnen de organisatie en adviseert over gegevensbescherming.
Tijdens de opleiding Privacy Officer leer je:
- hoe je autorisatiebeheer opzet;
- hoe je een autorisatiematrix beheert;
- hoe je risico’s analyseert;
- en hoe je medewerkers bewust maakt van privacy en security.
De opleiding is geschikt voor professionals in IT, HR, compliance of beleid die een bredere rol willen spelen op het gebied van privacy en informatiebeveiliging.
Wil je meer weten over de Opleiding Privacy Officer of de klassikale opleiding Functionaris Gegevensbescherming?
👉 Bekijk het opleidingsaanbod van AVG-trainingen met praktijkgerichte modules, actuele casussen en begeleiding door ervaren trainers.
